Główni przedstawiciele krytyki literackiej - Boy -Żeleński i Irzykowski - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Rozwój literatury w okresie międzywojennym spowodował prawdziwy rozkwit polskiej krytyki literackiej. Lata 1918-1939 obfitowały w wysyp na niespotykaną dotąd skalę monografii, podręczników akademickich, słowników, encyklopedii i innych publikacji poświęconych polskiej literaturze. Co ciekawe, wielu z ówczesnych badaczy wyspecjalizowało się w tematyce staropolskiej i romantycznej.

Na pierwszy plan w polskiej twórczej krytyce literackiej bez wątpienia wysunęły się dwie postaci. Pierwszą z nich był Tadeusz Boy-Żeleński. Nic dziwnego, że określano go często mianem „człowieka renesansu” lub „człowiekiem-instytucją”, ponieważ poza krytyką literacką uprawiał również poezję, zajmował się tłumaczeniem literatury francuskiej, był autorem wielu szkiców literackich, artykułów publicystycznych, recenzji teatralnych. Założył też Towarzystwo Świadomego Macierzyństwa, co wiązało się z jego wykształceniem (z zawodu był lekarzem). Zasłynął również jako wytrawny satyryk, a założony przez niego kabaret „Zielony Balonik” istnieje w Krakowie do dziś.

Jego analizy dzieł literackich były bardzo pogłębione, ponieważ był zdania, że uda mu się poprawnie zinterpretować dzieło jedynie wtedy, gdy dokładnie przeanalizuje życiorys jego autora i spojrzy na nie przez ten właśnie pryzmat. Badane utwory Boy-Żeleński przefiltrowywał poza tym przez psychologię (w tym również erotyczną), socjologię i teorię konfliktów społecznych. Zajmował się głównie polską i francuską literaturą klasyczną. Rzadko wypowiadał się na temat dzieł współczesnych mu autorów. Dzięki jego badaniom szersza publiczność poznała między innymi pomijane do tej pory szczegóły z życia Adama Mickiewicza. Nie miał on na celu oczernić w ten sposób nieskazitelnego do tej pory życiorysu narodowego wieszcza, ale ukazać go jako prawdziwego, żywego człowieka. Demaskowanie upiększeń, idealizacji, próby fałszowania rzeczywistości w literaturze Tadeusz Boy-Żeleński uważał za główny cel swojej pracy. Jednym z najlepszych dzieł krytyka i badacza są bez wątpienia Ludzie żywi. W pracy tej uchwycił doskonale atmosferę Młodej Polski i z wielką pieczołowitością zaprezentował sylwetki najważniejszych artystów tego okresu.

Tadeusz Boy-Żeleński zginął rozstrzelany przez hitlerowców we Lwowie na rok przed zakończeniem II wojny światowej.

Drugą najwybitniejszą obok Boya-Żeleńskiego postacią polskiej krytyki literackiej w okresie międzywojnia był krytyk literacki i filmowy, poeta, prozaik, dramaturg, teoretyk filmu, tłumacz, miłośnik szachów Karol Irzykowski, który nie wypierał się swego pracoholizmu: Nie mogę zasnąć, bo sam ze sobą nigdy się nie nudzę. Zasłynął on jako niesłychanie wnikliwy interpretator utworów. Specjalizował się zwłaszcza w problematyce intelektualnej, filozoficznej i psychologicznej. Najważniejszym elementem utworu literackiego była dla niego jego przewodnia myśl, idea. Dzięki niemu krytyka stała się samoistną i pełną dziedziną twórczości literackiej. Irzykowski był uwielbiany i nienawidzony jednocześnie. Wielu pisarzy zostało przez niego „zdemaskowanych”. Jego celem było bowiem tropienie wszelkich nieścisłości, niedociągnięć i przekłamań w powieści psychologicznej. Osiągnięcie tego zamierzenia wiązało się z jednoczesną dyskredytacją autora dzieła.

Karol Irzykowski nie obawiał się konfrontacji z innymi intelektualistami epoki. W swoich artykułach (najbardziej znany ich zbiór to Czyn i słowo) toczył polemikę między innymi ze Witkacym czy Tadeuszem Peiperem, a raczej z ich teoriami.

Irzykowski przeszedł do historii i funkcjonuje w dzisiejszej świadomości głównie jako pierwszy polski krytyk filmowy. W 1924 roku opublikował słynne dzieło Dziesiąta muza, poświęcone kinematografii właśnie.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  „W małym dworku” - streszczenie
2  Kreacjonizm
3  Modlitwa żałobna - analiza i interpretacja



Komentarze: Główni przedstawiciele krytyki literackiej - Boy -Żeleński i Irzykowski

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: