Formizm - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Wyjaśnienie terminu

„Formizm” jest terminem polskim i oznacza skupienie się na zagadnieniu formalnej budowy dzieła.

Czas trwania

Formizm rozwinął się w pierwszej połowie XX wieku, w latach 1917-1922.

Zakres oddziaływania

Formizm, obok unizmu, jest polską formacją awangardową. Rozwinął się w Krakowie i rozszerzył na inne miasta (zwłaszcza Warszawę, Lwów oraz częściowo Poznań).

Założenia

Formizm jest kierunkiem literacko-artystycznym, zbliżonym w swych założeniach do kubizmu, niemieckiego ekspresjonizmu oraz futuryzmu. Jego program jest obszerny, dotyczy wielu zagadnień, ale przede wszystkim charakteryzuje się umownością i brakiem jedności zarówno programowej, jak i stylistycznej. Jakby na wyjaśnienie tego twórca kierunku, malarz i filozof Leon Chwistek pisał:
Formizm dąży do czystego piękna i związanych z nim uczuć radości i entuzjazmu.
Ogólnie formizm zakłada, iż dzieło artystyczne powinno posiadać autonomię, a przeciwstawiona naturalizmowi forma jest nadrzędną wartością. Poza tym formiści – w myśl teorii wielości rzeczywistości w sztuce Leona Chwistka, uważali, że:

- Rzeczywistość jest pojęciem wieloznacznym,
- Istnieje wiele odmian rzeczywistości, np. rzeczywistość fizykalna, rzeczywistość rzeczy, rzeczywistość wyobrażeń,
- Każdej odmianie rzeczywistości przypisany jest odrębny rodzaj malarstwa,
- Należy odnowić język,
- Sztuka dzieli się na 2 kategorie: w pierwszej nadrzędna jest forma (np. architektura czy taniec), zaś w drugiej – treść i forma współistnieją i uzupełniają się wzajemnie (np. literatura, malarstwo).

Inspiracje

Formiści czerpali ze sztuki średniowiecznej (gotyku), ludowej i prymitywnej (malarstwa góralskiego, sztuki podhalańskiej), nie ukrywając nawiązywania do twórczości rzeźbiarza Wita Stwosza.

Geneza

Formiści pierwszy raz zaprezentowali swoje dzieła w 1917 roku w Krakowie. Na wystawie zatytułowanej Ekspresjoniści polscy starali się rozpropagować założenia formacji. Tamtego wieczoru wśród zgromadzonych wokół obrazów oraz rzeźb byli: Tytus Czyżewski, bracia Pronaszko, Leon Chwistek, Jan Hryńkowski, Jacek Mierzejewski, Tymon Niesiołowski, Władysław Skoczylas, Eugeniusz Zak.

Nazwa

Na początku grupa skupiona wokół Czyżewskiego i Pronaszków nazywała się Ekspresjoniści polscy. Dopiero po dwóch latach, w 1919 roku, z okazji trzeciej wystawy swoich dzieł, przekształciła się w Formistów.

Przedstawiciele

Sławnymi formistami byli między innymi:
- Leon Chwistek - główny teoretyk tego nurtu, twórca teorii formizmu w malarstwie,
- Tytus Czyżewski, pomysłodawca stworzenia grupy Formistów. Po latach pisał o tamtych latach: Postanowiliśmy we trzech [wraz z braćmi Pronaszko] założyć Towarzystwo skrajnych modernistów i przeciwstawić się tępocie i ogólnej śpiączce, jaka panowała wówczas w sztuce polskiej.
- Zbigniew Pronaszko,
- Andrzej Pronaszko,
- Konrad Winkler, który z czasem stał się jednym z przywódców formacji,
- Rzeźbiarz August Zamoyski,
- Jan Hrynkowski,
- Tymon Niesiołowski,
- Stanisław Ignacy Witkiewicz, późniejszy teoretyk i zagorzały propagator formizmu, autor koncepcji czystej formy.

W różnych okresach czasu, sporadycznie lub na dłużej z formistami współpracowali także:
- Romuald Kamil Witkowski,
- Mieczysław Szczuka,
- Henryk Stażewski,
- Henryk Gotlib,
- Leon Dołżycki,
- Ludwik Lilie,
- architekt Szymon Syrkus.

W latach 1919-21 Formiści wydali sześć numerów czasopisma pod tym samym tytułem.
Formizm nie zyskał sobie aprobaty krytyków i popularności wśród odbiorców. Ludzi odstręczał niejasny język dzieł formistów, skomplikowanie przedstawianie rzeczywistości.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Streszczenie Ikara
2  Czas jako ważny element świata przedstawionego w Sanatorium pod Klepsydrą
3  Warszawa



Komentarze: Formizm

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: